PHẦN II : HÓA VÔ CƠ
CHƯƠNG V: ĐẠI CƯƠNG VỀ HOÁ VÔ CƠ
A./ LÝ THUYẾT CƠ BẢN:
I>TRÍ CỦA KIM LOẠI:
- Kim loại chiếm hầu hết trong bảng HTTH , nhiều nhất ở nhóm I, II, III. Rải rác ở nhóm IV, V, VI. Trong họ Lantan và actini.
-Có bán kính nguyên tử tương đối lớn,năng lượng dùng để tách (e) ở lớp ngoài cùng nhỏ, nên dễ nhường electron ở lớp ngoài cùng thể hiện tính khử mạnh.
II> TẠO CỦA NGUYÊN TỬ VÀ ĐƠN CHẤT KIM LOẠI:
- Có ít (e) ở lớp ngoài cùng, bán kính nguyên tử tương đối lớn.
- Cấu tạo gồm hai phần chính: ion (+) dao động liên tục tại các nút mạng và (e) tự do chuyển động tự do trong toàn mạng tinh thể. Liên kết trong nguyên tử là liên kết kim loại.
III.> TÍNH VẬT LÍ CHUNG :
1. TÍNH CHẤT VẬT LÝ CHUNG
a. Tính dẻo: Kim loại bị biến dạng với ngoại lực. Nguyên nhân: khi tác dụng một lực thì các mạng tinh thể trượt lên nhau, nhưng các e tự do chuyển động qua lại giữa các lớp mạng mà chúng không tách rời nhau.
b. Tính dẫn điện: kim loại cho dòng điện chạy qua vì có các e tự do. Mật độ e tư do khác nhau thì độ dẫn điện khác nhau. Độ dẫn điện: Ag > Cu > Au > Al > Fe
c. Tính dẫn nhiệt: Khi đun nóng các e tư do chuyển động nhanh truyền năng lượng cho các ion dương…
d. Ánh kim: Các e tự do có khả năng phản xạ các ánh sáng.
Các e tự do là thành phần cơ bản gây nên tính chất vật lý chung của kim loại.
2.TÍNH CHẤT VẬT LÍ RIÊNG
a- Tỉ khối:
- d < 5: kim loại nhẹ: K, Na, Mg, Al
- d > 5: kim loại nặng: Fe, Pb, Ag
b- Độ cứng : Các kim loại có độ cứng khác nhau. Kim loại mềm( Na, K,…Cs ); kim loại cứng( Cr, W)
c- Nhiệt độ nóng chảy: Các kim loại có nhiệt độ nóng chảy khác nhau. t0nc W = 34100C ; t0nc Hg = -390C. Nguyên nhân do R và Z khác nhau.
Nguyên nhân là : do các electron tự do chuyển động tự do trong toàn mạng tinh thể.
Liên kết kim loại : là liên kết được hình thành giữa các nguyên tử và ion kim loại trong mạng tinh thể do sự tham gia của các eletron tự do.
Đặc điểm của liên kết kim loại :
   + Khác với liên kết cộng hoá trị do những đôi electron tạo nên, liên kết kim loại là do tất cả các electron tự do trong kim loại tham gia.
+ Khác với liên kết ion do tương tác tĩnh điện giữa ion dương và ion âm, liên kết kim loại là do tương tác tĩnh điện giữa các ion dương và các electron tự do.
IV> TÍNH CHẤT HOÁ HỌC CHUNG:
- Thể hiện tính khử
1.Tác dụng với phi kim :Khi cho kim loại tác dụng với phi kim, kim loại trở thành ion dương còn phi kim trở thành ion âm .
2Al + 3O2 2Al2O3
Cu + Cl2 CuCl2
2.Tác dụng với axit:
Đối với axit loãng: HCl, H2SO4 loãng: tạo thành muối và giải phóng Hiđro.
Ví dụ: 2Al + 6 HCl 2AlCl3 + 3 H2
Đối với axit đặc : Sản phẩm sinh ra không phải là H2 mà là các oxit như : SO2, NO2
Ví dụ : Cu + 4HNO3 Cu(NO3)2 + 2NO2 + H2O.
Cu + 2H2SO4 CuSO4 + SO2 + 2H2O.
-Al,Fe, Cr không tác dụng với axit đặc nguội .
3 .Tác dụng với dung dịch muối : Ví dụ : Fe + CuSO4 Fe SO4 + Cu.
4. Tác dụng với nước: Các kim loại nhóm IA, IIA (trừ Be, Mg) phản ứng mãnh liệt với nước tạo thành dd bazơ và giải phóng hiđrô.
Na + H2O NaOH + 1/2H2
V. Liên kết kim loại:
Liên kết kim loại là liên kết được hình thành do lực hút tĩnh điện giữa các ion mang điện tích dương và các electron tự do.
*Đặc điểm của liên kết kim loại :
+ Liên kết cộng hoá trị được hình thành bằng những cặp electron dùng chung còn liên kết kim loại là do tất cả các electron tham gia liên kết
+ Liên kết ion là liên kết hình thành do lực hút tĩnh điện giữa ion dương và ion âm còn liên kết kim loại là liên kết do ion dương và các electron tự do.
VI>DÃY ĐIỆN HOÁ CỦA KIM LOẠI:
-